Laktoferrin Nedir?
Laktoferrin bir süt proteinidir. Sütte iki farklı protein ailesi bulunmaktadır. Birisi whey proteini diğeri kazein proteinidir. Whey proteini peynir altı suyu proteinleri olarak da geçmektedir. Süt kaynatıldıktan sonra süzülürse bu proteinler elde edilebilmektedir. Kazein proteinleri ise aslında halk dilinde çökelek adı verilen sütün kaynatıldığı ve süzüldüğünde geride kalan tortunun içerisinde bulunan proteinlerdir.
Laktoferrin ismi, isim kökünden de anlaşılacağı üzere lakto ve ferrinden gelmektedir. Süt ve demir. İsim laktoferrinin nereden elde edildiğinden ve ne taşıdığından yola çıkılarak oluşturulmuştur. Sütten gelen demir bağlayan bir protein.
Laktoferrin Nerede Bulunur?
Laktoferrin özellikle doğumdan sonraki ilk 4-5 gün anne tarafından yavruya verilen ilk sütün içerisindeki en önemli proteinlerden birisidir. Bu süt colostrum veya halk dilinde ağız sütü olarak da bilinmektedir. Laktoferrinin colostrum içerisindeki miktarı neredeyse 8 grama kadar ulaşabilmektedir.
Laktoferrin ve Bağışıklık Sistemi
Özellikle bebeğin doğumdan sonra bağışıklık sisteminin temellerinin atılmasında ve güçlendirilmesinde önemli rol oynamaktadır. Laktoferrin bağışıklık sisteminin parçalarından olan immunoglobulinlerin doğru ve yeterli çalışması için de yardımcı olmaktadır.
Laktoferrin ve Demir Dengesi
Laktoferrinin yukarıda sayılan yararlı özellikleri aslında vücutta demir dengesinin düzenlenmesinin, doğru şekilde işleyebilmesine katkıda bulunduğu için olmaktadır. Demir vücudumuz için hayati bir mineraldir. Demir vücutta enerji üretiminden sorumlu kırmızı kan hücrelerinin oksijen taşımasına yardımcı olur, karbon dioksidin vücuttan uzaklaştırılmasına yardımcı olur, bağışıklık sistemimizin proteinlerinin üretiminde ve fonksiyonlarında rol oynar, patojenlerin yok edilmesinde rol oynar ve enzimlerin yapısında yer almaktadır. Ayrıca demir antioksidan gibi görev alarak vücudun stres ve enflamasyonla (yangı) baş edebilmesini desteklemektedir.
Herkesin demire ihtiyacı vardır ancak bazı durumlarda demir ihtiyacı artabilmektedir. Ergenlik dönemindeki kızlarda, menopoz öncesi kadınlarda, hamile kadınlarda, sporcularda ve vejeterjan beslenen grupta demir ihtiyacı daha fazla olabilmektedir.
Vücutta demirin rol oynayabileceği her durumda laktoferrinin de etkili olabileceğini düşünmek mantıklıdır. Ancak laktoferrinin özellikleri bunlarla sınırlı değildir.
Laktoferrinin Antimikrobiyal ve Antiviral Özellikleri
Laktoferrin çok güçlü anti-mikrobiyal özelliğiyle bakterilerin üremesini durdurabilmekte veya onları öldürebilmektedir. Bunu da zararlı bakterilerin (patojenlerin) gelişimi için ihtiyaç duydukları demiri bağlayarak yapmaktadır. Ayrıca patojenlerin hücre duvarıyla (bakterinin kendini koruması için doğuştan üzerinde bulunan bir yapı) etkileşime girerek bu duvarın bozulmasına ve parçalanmasına neden olduğu gösterilmiştir.
Laktoferrin çok güçlü bir anti-viral özellik göstermektedir. Virüslerin, insan hücrelerine girebilmesi için bu hücrelerin üzerinde olan bazı yapılara tutunmaları gerekmektedir. Bu tutunma işlemi virüsün yüzeyinde bulunan çıkıntıların (ligand) insan hücresinde bulunan almaçlara (reseptör) yapışmasıyla olmaktadır. Laktoferrin hem insan hücresindeki almaçları virüse karşı kapatarak hem de virüsteki bu çıkıntılara yapışarak virüsün insan hücresinin içerisine girişini engellemektedir. Ayrıca virüs, insan hücresinin içerisine girse bile kendini çoğaltma aşamasında laktoferrin, virüsün kendini çoğaltmasını hücre içindeki bazı mekanizmaları etkileyerek kontrol altına almaktadır.
Laktoferrinin Antienflamatuvar ve Antioksidan Özellikleri
Laktoferrin yüksek anti-enflamatuvar özellik gösterir. Enflamasyon, halk dilinde yangı dediğimiz olay aslında vücut dokusunun yaralanma anında patojenlere veya kendi yapılarına karşı gösterdiği bir tepkidir. Bu tepki gayet normaldir. Ancak bu tepki istenmeyen ve gerekmeyen durumlarda olduğunda organizmanın yani vücudun kendisine zarar verebilmektedir. İşte bu zararın en aza indirmesinde ve bitirilmesinde laktoferrin rol oynamaktadır.
Laktoferrin çok güçlü bir anti-oksidandır. Vücudumuzun enerji üretimi sırasında ortaya istemenmeyen ve vücudun kendisine zarar verebilen bazı moleküller çıkmaktadır. Vücudumuz bu moleküllerle normal zamanlarda rahatlıkla başedebilmektedir. Ancak baş edemediği durumlarda bu moleküller diğer vücut dokularına/yapılarına saldırarak onların bütünlüklerinin bozulmasına neden olup, vücut işleyişinin aksamasına neden olmaktadırlar. Laktoferrin bu moleküllerin nötralize edilmesinde ve yok edilmesinde görev almaktadır.
Laktoferrin ve Bağırsak Mikrobiyotası
Bağırsaklarımızın son zamanlarda ikinci beyin olarak adlandırıldığını duymuşsunuzdur. Bunun sebepleri arasında bağırsaklarımızda yaşayan küçük dostlarımızın payı da vardır. Bu dostlarımız yararlı bakteriler olarak adlandırılmaktadır. Onların ürettiği besinler bizim vücut hücrelerimiz tarafından kullanılmakta, kan-beyin bariyerini aşarak beyin fonksiyonlarını düzenlereyek duygu-durum değişikliklerimizi etkileyebilmekte, kendi bağırsak hücrelerimizin sağlıklı olmasını sağlamaktadır. İşte bu küçük dostlarımızın normalden çok daha fazla çoğalarak bizlere zararlı olması (keskin sirke küpüne zarar) sonucunda bağırsaktaki hücrelerimiz etkilenmektedir ve bizleri dış dünyadan koruyan birbirine sıkıca bağlı bağırsak hücrelerimizin arası yavaş yavaş açılmaktadır. Bu açılma sonucunda bizlerin yararlı olduğunu düşündüğümüz bakteriler buradan geçerek vücudumuzda zararlı etkilere yol açmaktadırlar. İİşte laktoferrin, bağırsak florasındaki bakteri miktarının kontrolünü sağlayarak bağırsak hücreleri arasındaki geçirgen bölümlerin tamirini sağlamaya yardımcı olur. Bu sayede yaşanabilecek tüm hastalıkları, psiklojik durumları hem akut dönemli olarak hem de daha önceden tedavi edebilmektedir.
Laktoferrin Hangi Alanlarda Araştırılıyor?
Laktoferrin yukarıda sıralamış olduğumuz bu yararlı etkilerinden dolayı birçok alanda kullanılabilmektedir. Stresten Alzheimer’a, akneden mide ve bağırsaklarda yaşanabilecek sorunlara, demir eksikliği anemisinden bebeklerde sepsise, bağışıklık sisteminin güçlendirilmesinden Covid’e ve kemik sağlığına kadar birçok yararlı çalışması bulunmakta ve yıllar ilerledikçe daha da fazla alanda kullanılabilmesi açısından çalışmalar yapılmakta ve yararlı etkileri de görülmektedir.
Yararlanılan Kaynaklar:
1) Mulder AM et al. Bovine lactoferrin supplementation supports immune and antioxidant status in healthy human males. Nutrition Research. 2008;28(9):583–9.
2) Mizuki M et al. Eects of lactoferrin on prevention of acute gastrointestinal symptoms in winter: A randomized, double-blinded, placebo-controlled trial for sta of Kindergartens and nursery schools in Japan. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2020;17(24):9582.
3) Kim J et al. Dietary eect of lactoferrin-enriched fermented milk on skin surface lipid and clinical improvement of Acne Vulgaris. Nutrition. 2010;26(9):902–9.
4) Shinjo T et al. Oral lactoferrin in-uences psychological stress in humans: A single-dose administration crossover study. Biomedical Reports. 2018;
5) Serrano G et al. Liposomal lactoferrin as potential preventative and cure for covid-19. International Journal of Research in Health Sciences. 2020;8(1):08–15.
6) Mohamed WA et al. A pilot study on the eect of lactoferrin on alzheimer’s disease pathological sequelae: Impact of the P-AKT/PTEN pathway. Biomedicine & Pharmacotherapy. 2019; 111:714–23.
7) Nappi C et al. Efficacy and tolerability of oral bovine lactoferrin compared to ferrous sulfate in pregnant women with iron deficiency anemia: A prospective controlled randomized study. Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica. 2009;88(9):1031–5.
8) Paesano R et al. Oral administration of lactoferrin increases hemoglobin and total serum iron in pregnant women. Biochemistry and Cell Biology. 2006;84(3):377–80.
9) Rezk M et al. Lactoferrin versus ferrous sulphate for the treatment of iron deficiency anemia during pregnancy: A randomized clinical trial. Journal of Maternal-Fetal & Neonatal Medicine. 2015;29(9):1387–90.
10) Ochoa TJ et al. Randomized double-blind controlled trial of bovine lactoferrin for prevention of diarrhea in children. Journal of Pediatrics. 2013;162(2):349–56.
11) Manzoni P. Bovine lactoferrin supplementation for prevention of late-onset sepsis in very low-birth-weight neonatesa randomized trial. JAMA. 2009;302(13):1421.
12) Chen K et al. Dose eect of bovine lactoferrin fortification on iron metabolism of anemic infants. Journal of Nutritional Science and Vitaminology. 2020;66(1):24–31.
